Asiya Hussein en Brent Meier gingen in gesprek met Roel van de Weijer, medeoprichter van Johnny Cashew, over hoe je een oneerlijke keten recht kunt trekken. Terwijl misstanden in de cashewketen wereldwijd aandacht vragen, investeert Johnny Cashew juist in vertrouwen en boeren. Het resultaat?
Bijna twee miljoen omreiskilometers bespaard, 320 ton CO2-uitstoot voorkomen, 600 banen gecreëerd en een volledige traceerbare supply chain gerealiseerd.
Het was het eerste bedrijf in Oost-Afrika met een Fairtradegecertifificeerde cashewketen. In Ivoorkust introduceerde Johnny Cashew daarnaast de eerste Rainforest Alliance gecertifificeerde cashewketen. Van lokale speler tot internationale kracht: Johnny Cashew laat zien dat groei en eerlijkheid hand in hand kunnen gaan.
Asiya: Binnen Johnny Cashew ben jij verantwoordelijk voor de supply chain en sourcing, dus voor het inkopen en certifificeren van de hele keten in Afrika. Samen met Hayo de Feijter heb jij het bedrijf opgericht. Hoe is dit gegaan?
“Het idee ontstond in 2020 in de coronaperiode toen Hayo, een goede vriend, mij wees op de misstanden in de cashewnotenketen: de omweg van de noten via Azië en structureel onderbetaalde boeren in Afrika. Ik besloot me te verdiepen in de supply chain van cashewnoten en hoe meer we onderzochten, hoe duidelijker het werd: dit moet en kan anders. Zo kwamen we in contact met George Hokororo uit Tanzania en zijn vrouw Maria Verschoof, beiden inmiddels leveranciers aan Johnny Cashew. Zij startten vanuit onze samenwerking een pelfabriek in Tanzania ‘Mama Cashew’; wij bouwden vanuit Nederland een marketing- en salesbedrijf. Samen leverden we al snel aan Lidl en Albert Heijn. Inmiddels hebben we 500 vrouwen in de fabriek die zo een eigen inkomen opbouwen. Daarnaast is de keten gecertifificeerd en hebben we een team van 10 mensen in Nederland.”
Brent: Wat drijft jou persoonlijk om dit werk te doen?
“Voor mij draait het altijd om rechtvaardigheid. Ik heb voor Artsen zonder Grenzen gewerkt en wilde graag actief zijn in ontwikkelingshulp. Na mijn studie civiele techniek werkte ik onder meer in China en later in Sub-Sahara Afrika. Vervolgens trok ik een jaar naar India als logistiek manager
voor Artsen zonder Grenzen. Maar mijn liefde voor Afrika bleef. Toen ik meer leerde over de cashewketen en hoe vol deze zit met sociale en milieuproblemen, wilde ik bijdragen aan een rechtvaardiger systeem waarin iedereen eerlijker beloond wordt. Een bedrijf starten dat zich echt committeert aan een eerlijke vergoeding voor iedereen in de keten, voor de boeren en arbeiders in Afrika tot aan het schap. Het geeft me veel voldoening dat we inmiddels het slagschip ‘Big Cashew’, wat moeilijk van koers te wijzigen is, een paar graden hebben kunnen draaien.”
Asiya: Waarom juist cashewnoten?
“We keken waar de misstanden het grootst waren. Uit onderzoek bleek: citrusfruit stond op nummer één, cashewnoten op nummer twee. Er zijn vergelijkbare problemen als bij koffifie en cacao. Tony’s Chocolonely pakte al eerder de strijd op in de cacao-industrie, maar de problemen bij cashewnoten waren nog onzichtbaar. Daar konden we impact maken. Daarnaast hadden we geluk.
Supermarktketen Lidl wilde net binnen de Way2Go-lijn een nieuw product lanceren en koos uiteindelijk voor cashewnoten. En toen viel onze propositie op hun deurmat. Dat was ons startschot voor de groei van het bedrijf.”
Brent: Jullie missie is om de keten eerlijker te maken. Hoe werkt dat in de praktijk?
“Onze slogan is: peel it where you plant it. Nu groeit 60% van de cashewnoten in Afrika, maar 85% wordt na de oogst getransporteerd naar Vietnam of India en daar verwerkt. Dat is een omweg van 12.000 kilometer en dat gaat ten koste van werkgelegenheid en transparantie binnen de keten. Transparantie is van belang om risico’s en misstanden te signaleren en aan te pakken. Onze fabriek Mama Cashew in Tanzania verwerkt lokaal: meer dan 500 vrouwen kraken, sorteren en verpakken de noten. We nemen de volledige oogst af, dus niet alleen de A-grade. Boeren krijgen een living income reference price: de marktprijs met een Fairtrade-premie en daarbovenop nog 18 cent per kilo. Daarmee kunnen ze hun kinderen naar school sturen en investeren in hun bedrijf. We trainen boeren bovendien in lezen, schrijven, business skills en duurzame landbouw.”
Brent: Wat kunnen andere bedrijven leren van jullie aanpak?
“Elke keten is anders, maar er zijn een paar principes: langdurige samenwerking, vertrouwen en realistisch zijn in je beloftes. Daarnaast is timing cruciaal. Je verkoopt per defifinitie iets nieuws waarvan je nog niet weet of er vraag naar is. Als de markt, de maatschappij en de regelgeving
samenkomen, zoals nu met Europese wetgeving over ketentransparantie, dan kun je echt stappen zetten. Zoals bij ons het geval was.”
Asiya: Je benoemt dat vertrouwen een belangrijk thema is binnen de samenwerkingen van een supply chain. Hoe werkt dat in de samenwerking met boeren?
“Veel boeren en coöperaties hebben slechte ervaringen met partijen die na een paar jaar weer
vertrekken. Wij doen het anders. Zo hebben we in Tanzania de benodigde certifificering voorgefifinancierd, nog voordat de boeren de noten verkochten. Een enorme investering, maar juist daardoor bouwden we vertrouwen op. Het werkt twee kanten op: als je zekerheid geeft, durven boeren te investeren net zoals wij in hen investeren.”
Brent: Jullie verkopen je producten niet alleen onder je eigen merknaam, toch?
“Klopt. We hebben drie pijlers: ons eigen merk, de private labels en de bijproducten. Met ons eigen merk Johnny Cashew vertellen we ons verhaal en dragen we bij aan de keten. De private labels zijn in het leven geroepen om volume te kunnen draaien. We leveren aan andere bedrijven die de cashewnoten verkopen onder hun merknaam, zoals bijvoorbeeld het huismerk van Lidl.
Zo vergroten we impact en zitten we inmiddels in 9 landen. De derde pijler zijn bijproducten: we gebruiken de gebroken stukjes noot voor nieuwe producten, zoals Cashew-Parmezaanse kaas en cashew-ijs.”
Asiya: Tot slot: welke cashew-smaak is jouw favoriet?
“Met Johnny Cashew zijn we The Coated Club gestart: cashewnoten met chocolade in allerlei nieuwe smaken. Op dit moment is de cinnamon bun-variant net uit – en dat is de hardloper op
kantoor.”
Klik hier om meer interessante artikelen te lezen